Bemuurde Weerd

Bemuurde Weerd 1572 - UtrechtLangs de overgang van de Oudegracht naar de Vecht, net buiten de singels van de binnenstad, liggen twee straatjes: de ‘Bemuurde Weerd Oostzijde’ en de ‘Bemuurde Weerd Westzijde’. Deze straatnamen spreken op zichzelf al een beetje tot de verbeelding. Ze klinken meer als de plaatsnaam van een middeleeuws boerengehucht, dan twee straten langs een bruisende binnenstad . Wat is de oorsprong van deze straatnamen?

In de veertiende eeuw was de stad Utrecht nog grotendeels van hout. Daarnaast was niet iedere inwoner even slim of voorzichtig. Menig inwoner vergat om zijn of haar gezellig knapperende haardvuurtje te doven voordat ze hun huis verlieten. Een perfect recept dus, voor een goede, ouderwetse stadsbrand, die de halve stad weer eens in as legde. Geen wonder dan ook, dat er op een gegeven moment maatregelen werden genomen. Brandveiligheid, dat moest er komen!

Een van de maatregelen die de stad trof, was de bouw van een geheel nieuw buurtje, midden in de riviervlakte net buiten de singelgracht. Bijzonder voor die tijd, want het was het eerste buurtje dat de Utrechters buiten hun singels bouwden. De middeleeuwse nieuwbouwwijk kreeg een eigen muur, en een eigen poort. Hier konden op deze manier de brandgevaarlijke industrieën zich vestigen. Dit waren voornamelijk pottenbakkerijen, die zo, met hun vlammende ovens, buiten de singels,  veilig weg werden gehaald van de houten huisjes van binnen de singels. Nog een voordeel: áls daar dan brand was, dan was het bluswater op een paar voetstappen afstand: in de Vecht, het verlengde van de noordelijke Oudegracht.

Het buurtje kreeg de naam ‘Bemuurde Weerd’. En waar het woord ‘weerd’ dan vandaan komt? Het zou van ‘volk’ kunnen komen, een van de betekenissen van ‘weerd’. Een andere verklaring zou het woord ‘waard’ kunnen zijn, dat ‘door water omgeven land’ betekent.

Advertenties